Epidemia e Ebolës në Republikën Demokratike të Kongos ka kaluar pragun e 10 mijë rasteve të konfirmuara, duke u shndërruar në shpërthimin më të madh dhe më vdekjeprurës të regjistruar ndonjëherë në këtë vend. Autoritetet shëndetësore po përpiqen të frenojnë përhapjen e virusit, ndërsa rastet e lidhura me epideminë janë raportuar edhe jashtë kufijve të Kongos.
Sipas të dhënave të Ministrisë së Shëndetësisë të Kongos, të publikuara të martën, më 27 tetor, numri i rasteve të konfirmuara ka arritur në 10.060, ndërsa 4.887 persona kanë humbur jetën. Shifrat e bëjnë këtë shpërthim një nga emergjencat më të rënda shëndetësore të viteve të fundit në Afrikë.
Epidemia u shpall në maj të këtij viti dhe shkaktohet nga virusi Bundibugyo, një variant i rrallë i Ebolës për të cilin nuk ka ende vaksinë ose trajtim specifik të miratuar. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka njoftuar ndërkohë nisjen e provës së parë klinike për një vaksinë kundër këtij varianti.
Përhapja jashtë kontrollit në disa zona
Një nga shqetësimet kryesore të autoriteteve është se një pjesë e madhe e rasteve të reja nuk lidhet me zinxhirët e transmetimit që ekipet shëndetësore po monitorojnë. Sipas raportimeve të fundit, rreth 80% e rasteve të reja shfaqen jashtë rrjeteve të njohura të kontakteve, duke e bërë më të vështirë identifikimin e personave të ekspozuar dhe ndërprerjen e transmetimit.
Sipas OBSH-së, deri më 20 tetor ishin raportuar 9.704 raste të konfirmuara dhe 4.687 vdekje në Republikën Demokratike të Kongos. Të dhënat e publikuara më 27 tetor tregojnë se situata është përkeqësuar më tej.
Virusi është përhapur në 66 zona shëndetësore, në tetë provinca të vendit. Provinca Ituri mbetet një nga zonat më të prekura, ndërsa vështirësitë në transport, mungesa e personelit dhe pasiguria në disa rajone po pengojnë ndërhyrjen e ekipeve mjekësore.
Përhapja në zona të largëta dhe vështirësitë në identifikimin e rasteve të reja krijojnë rrezikun që transmetimi të vazhdojë edhe në komunitete ku autoritetet nuk kanë arritur ende të vendosin një sistem të qëndrueshëm monitorimi.
Virusi ka prekur disa vende afrikane
Epidemia nuk kufizohet më vetëm në territorin e Kongos. Sipas OBSH-së, raste të lidhura me shpërthimin janë raportuar në disa vende, përfshirë Kenian dhe Nigerinë, ndërsa Uganda ka regjistruar raste gjatë fazave të mëparshme të epidemisë.
Në Kenia, autoritetet kanë forcuar monitorimin e personave që kanë pasur kontakt me të infektuarit. Në Nigeri, një rast i importuar ka nxitur kontrolle dhe hetime epidemiologjike për të përcaktuar burimin e ekspozimit dhe për të identifikuar kontaktet e mundshme.
OBSH-ja thekson rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet vendeve, veçanërisht për mbikëqyrjen epidemiologjike, kontrollin në pikat kufitare dhe zbulimin e hershëm të rasteve. Megjithatë, raportimi i rasteve në disa shtete nuk do të thotë automatikisht se virusi po transmetohet gjerësisht në të gjitha këto vende.
Mungesa e personelit dhe sulmet ndaj ekipeve mjekësore
Përgjigjja ndaj epidemisë po pengohet nga probleme që shkojnë përtej mungesës së pajisjeve dhe furnizimeve mjekësore. Në disa zona të Kongos, konfliktet e armatosura, rrugët e dëmtuara dhe mosbesimi i popullsisë ndaj autoriteteve e kanë vështirësuar ndjeshëm punën e ekipeve shëndetësore.
Punonjësit mjekësorë përballen gjithashtu me sulme dhe pengesa gjatë ndërhyrjeve. Sipas raportimeve të Associated Press, një infermier u vra dhe një tjetër punonjës shëndetësor u plagos rëndë gjatë reagimit ndaj një alarmi për Ebolën në provincën Tshopo.
Në disa zona, punonjësit kanë ndërprerë punën për shkak të pagesave të vonuara. Kjo situatë rrezikon të dobësojë edhe më tej kapacitetet për gjurmimin e kontakteve, transportimin e pacientëve dhe organizimin e varrimeve të sigurta.
Një tjetër shqetësim është se shumë persona që vdesin nga sëmundja nuk arrijnë të marrin trajtim në qendrat mjekësore. Sipas raportimeve të fundit, të paktën gjysma e viktimave kanë humbur jetën jashtë institucioneve shëndetësore, duke vështirësuar hetimin e rasteve dhe ndërprerjen e zinxhirëve të transmetimit.
Pasojat shtrihen përtej epidemisë
Kriza po rëndon mbi një sistem shëndetësor që ishte tashmë nën presion. Përqendrimi i burimeve te Ebola ka ndërprerë disa shërbime të tjera, përfshirë vaksinimet rutinë të fëmijëve dhe trajtimin e sëmundjeve të tjera infektive.
Sipas Associated Press, në disa provinca është raportuar gjithashtu rritje e vdekjeve të nënave, pasi disa gra shtatzëna shmangin spitalet nga frika e infektimit ose izolimit. Epidemia ka ndikuar edhe në arsim dhe në jetën ekonomike të familjeve, duke shtuar pasigurinë në komunitetet e prekura.
Përveç pasojave shëndetësore, frika dhe stigmatizimi i familjeve të prekura mund ta bëjnë më të vështirë raportimin e simptomave dhe kërkimin e ndihmës mjekësore. Për këtë arsye, komunikimi me komunitetet konsiderohet një pjesë thelbësore e përgjigjes ndaj epidemisë.
A ekziston një vaksinë kundër këtij varianti?
Një nga sfidat kryesore është se varianti Bundibugyo nuk ka ende një vaksinë ose terapi specifike të miratuar për përdorim të gjerë. OBSH-ja njoftoi më 23 tetor se kishte nisur prova e parë klinike për një vaksinë kundër këtij virusi.
Ky zhvillim përbën një hap të rëndësishëm në përpjekjet për të përmirësuar mbrojtjen ndaj variantit, por një provë klinike nuk do të thotë se vaksina është tashmë e miratuar ose se efektiviteti i saj është vërtetuar plotësisht.
Deri atëherë, masat kryesore mbeten identifikimi i shpejtë i rasteve, izolimi dhe kujdesi për të infektuarit, gjurmimi i kontakteve, pajisjet mbrojtëse për personelin shëndetësor dhe informimi i popullsisë.
Një emergjencë që kërkon reagim të koordinuar
Kalimi i pragut prej 10 mijë rastesh tregon përmasat e krizës me të cilën po përballen autoritetet e Kongos dhe vendet fqinje. Vështirësitë në identifikimin e rasteve, përhapja në disa provinca dhe lëvizja ndërkufitare e njerëzve e bëjnë të domosdoshëm bashkëpunimin ndërkombëtar.
OBSH-ja ka theksuar nevojën për mbikëqyrje të vazhdueshme, diagnostikim të hershëm dhe koordinim ndërmjet vendeve të prekura. Suksesi i këtyre masave do të varet edhe nga mundësia për të garantuar sigurinë e personelit mjekësor dhe për të fituar besimin e komuniteteve.
Situata mbetet serioze: me 10.060 raste të konfirmuara dhe 4.887 vdekje të raportuara më 27 tetor, epidemia e Ebolës në Kongo përbën një emergjencë të rëndësishme shëndetësore ndërkombëtare. Prioriteti i autoriteteve është të zbulojnë zinxhirët e fshehur të transmetimit, të mbrojnë personelin shëndetësor dhe të parandalojnë përhapjen e mëtejshme të virusit në rajon.
