Fushata për zgjedhjet afatmesme në Shtetet e Bashkuara po hyn në fazën e saj më vendimtare, ndërsa gara për kontrollin e Kongresit amerikan zhvillohet në një klimë të tensionuar politike, përplasjesh partiake dhe pasigurie mbi rezultatin përfundimtar. Më shumë se 50 milionë amerikanë kanë hedhur tashmë votën e tyre përpara ditës zyrtare të zgjedhjeve, më 3 nëntor, duke dhënë sinjalet e para mbi mobilizimin elektoral dhe prirjet politike të elektoratit.
Të dhënat e deritanishme tregojnë se demokratët kanë krijuar një avantazh në votimin e hershëm, ndërsa republikanët përballen me sfidën për të mobilizuar mbështetësit e tyre në ditën e zgjedhjeve. Megjithatë, ky avantazh nuk përkthehet automatikisht në një fitore për demokratët. Përvoja e zgjedhjeve afatmesme të vitit 2022 tregon se një pjesëmarrje e lartë e republikanëve më 3 nëntor mund të ndryshojë ndjeshëm ekuilibrin e krijuar gjatë votimit paraprak.
Në qendër të kësaj beteje janë disa prej shteteve më konkurruese të vendit, ku rezultatet për Senatin dhe Dhomën e Përfaqësuesve mund të përcaktojnë jo vetëm kontrollin legjislativ, por edhe aftësinë e presidentit Donald Trump për të zbatuar axhendën e tij politike gjatë pjesës së mbetur të mandatit.
Mbi 50 milionë votues kanë hedhur tashmë votën e tyre
Sipas të dhënave të mbledhura nga CNN, Associated Press dhe kompania analitike Catalist, më shumë se 50 milionë amerikanë kanë votuar paraprakisht në 47 shtete dhe në Distriktin e Kolumbias.
Shifra është veçanërisht domethënëse duke pasur parasysh se në zgjedhjet afatmesme të vitit 2022 u regjistruan rreth 57 milionë vota përpara ditës së zgjedhjeve. Me fjalë të tjera, deri më 31 tetor, pjesëmarrja paraprake e këtij viti ka arritur afërsisht 87 për qind të nivelit të regjistruar në të njëjtën kategori votimi në zgjedhjet e fundit afatmesme.
Kjo tregon një interes të konsiderueshëm të qytetarëve amerikanë për procesin zgjedhor, por edhe rëndësinë gjithnjë e më të madhe të votimit të hershëm në sistemin elektoral amerikan.
Texas renditet në krye të shteteve për numrin e votave të hedhura paraprakisht, me më shumë se 7.4 milionë vota të regjistruara. Votimi i hershëm në këtë shtet përfundoi të premten, por numri përfundimtar pritet të rritet me raportimin e të dhënave nga qarqet.
Pavarësisht volumit të madh të votave, analistët paralajmërojnë se numri i përgjithshëm i votuesve nuk është tregues i mjaftueshëm për të parashikuar rezultatin. Më e rëndësishme është përbërja politike dhe demografike e atyre që kanë votuar, si dhe mënyra se si do të shpërndahet pjesëmarrja gjatë ditës së zgjedhjeve.
Demokratët kryesojnë me gati 14 pikë në votimin e hershëm
Një nga zhvillimet më të rëndësishme për fushatën është epërsia e demokratëve në votimin paraprak.
Në 25 shtete ku ekzistojnë të dhëna të krahasueshme për regjistrimin partiak, demokratët e regjistruar përbëjnë një pjesë më të madhe të votuesve të hershëm sesa republikanët, me një diferencë prej afro 14 pikësh përqindjeje.
Në pamje të parë, ky është një sinjal pozitiv për demokratët. Ai përputhet me sondazhet që gjatë këtij viti kanë treguar një nivel më të lartë entuziazmi mes votuesve demokratë për të marrë pjesë në zgjedhje.
Megjithatë, krahasimi me vitin 2022 e bën situatën më pak të qartë. Avantazhi aktual është vetëm rreth tre pikë përqindjeje më i madh se ai që demokratët kishin në të njëjtën periudhë të zgjedhjeve të mëparshme afatmesme.
Në vitin 2022, demokratët arritën të shmangnin një humbje të rëndë, por republikanët fituan një shumicë të ngushtë në Dhomën e Përfaqësuesve. Në të njëjtën kohë, demokratët siguruan një vend shtesë në Senat.
Një element veçanërisht i rëndësishëm ishte pjesëmarrja në ditën e zgjedhjeve. Sipas exit poll-eve të CNN, 60 për qind e votuesve që identifikoheshin si republikanë votuan më 2022 pikërisht ditën e zgjedhjeve, krahasuar me vetëm 42 për qind të demokratëve.
Ky precedent është një paralajmërim për kampin demokrat. Nëse republikanët arrijnë të përsërisin të njëjtin model pjesëmarrjeje, diferenca e krijuar nga votimi i hershëm mund të reduktohet ndjeshëm.
Prandaj, pyetja kryesore nuk është vetëm se cila parti ka më shumë votues deri tani, por se cila do të arrijë të mobilizojë më shumë mbështetës në ditën e fundit të procesit.
Votuesit e pavarur mund të bëhen faktori vendimtar
Përtej përballjes tradicionale mes demokratëve dhe republikanëve, vëmendja po përqendrohet gjithnjë e më shumë te votuesit e pavarur.
Në 25 shtetet e analizuara, më shumë se një e katërta e votuesve nuk janë të regjistruar me asnjërën prej dy partive kryesore. Kjo përqindje është rreth dy pikë më e lartë se në të njëjtën periudhë të vitit 2022.
Kjo kategori elektorale është veçanërisht e rëndësishme sepse votuesit e pavarur mund të ndikojnë në rezultatin e garave të ngushta, sidomos në shtetet ku diferencat mes kandidatëve janë të vogla.
Sondazhet e zhvilluara gjatë vitit 2026 tregojnë se demokratët kanë një avantazh mes votuesve të pavarur. Në katër sondazhe të CNN për garat e Senatit, kandidatët demokratë rezultonin përpara rivalëve të tyre me diferenca që varionin nga tetë pikë në Maine deri në 29 pikë në Kansas.
Megjithatë, një pjesë e konsiderueshme e votuesve ende nuk ka përcaktuar se për kë do të votojë, çka e bën rezultatin të pasigurt.
Një shembull interesant vjen nga Karolina e Veriut, ku të dhënat e votimit të hershëm tregojnë se votuesit e paregjistruar me partitë kryesore janë më të rinj dhe përfshijnë një përqindje më të lartë të votuesve me ngjyrë dhe latino krahasuar me zgjedhjet afatmesme të vitit 2022.
Këto grupe demografike kanë prirje historikisht më të larta për të mbështetur kandidatët demokratë. Në këtë shtet, gara për Senatin mes demokratit Roy Cooper dhe rivalit republikan është ndër përballjet që mund të ndikojnë ndjeshëm në raportet e forcave në Kongres.
Megjithatë, duhet theksuar se regjistrimi partiak nuk është i njëjtë me votën reale. Një votues i pavarur mund të mbështesë një kandidat republikan, ndërsa një votues i regjistruar demokrat mund të votojë për një kandidat të një partie tjetër. Për këtë arsye, të dhënat paraprake duhen interpretuar me kujdes.
Michigan: Përçarja demokratike i jep hapësirë republikanëve
Një prej zhvillimeve më interesante të ditëve të fundit vjen nga Michigan, ku tensionet brenda Partisë Demokratike po krijojnë një situatë të favorshme për kandidatin republikan Mike Rogers.
Kandidati demokrat për Senat, Abdul El-Sayed, po përballet me një përçarje politike me kongresmenen Haley Stevens, ish-rivalen e tij në zgjedhjet paraprake.
Stevens ka kërkuar që El-Sayed të dënojë më qartë një reklamë të financuar nga një grup i jashtëm, e cila fajëson ndihmën amerikane për Izraelin për një pjesë të vështirësive ekonomike me të cilat përballen qytetarët amerikanë.
Mosmarrëveshja ka marrë një dimension më të madh politik pasi El-Sayed, sipas raportimeve, i ka kërkuar Stevens të mos e shoqërojë në aktivitetet elektorale gjatë ditëve të fundit të fushatës.
Republikani Mike Rogers ka shfrytëzuar situatën për të paraqitur veten si një kandidat i gatshëm të bashkëpunojë përtej ndarjeve partiake. Ai deklaroi se Stevens do të ishte e mirëpritur në aktivitetet e tij elektorale, nëse do të dëshironte të merrte pjesë.
Rogers po përpiqet gjithashtu të zgjerojë mbështetjen e tij në komunitetin afrikano-amerikan në Detroit. Të shtunën ai zhvilloi një takim me pastorin Charles Williams II dhe një tjetër përfaqësues fetar.
Gjatë takimit, Rogers theksoi se qyteti ka nevojë për më shumë vëmendje dhe se çështjet e komunitetit nuk duhet të shihen vetëm përmes ndarjeve mes së majtës dhe së djathtës.
Megjithatë, takimi kishte edhe një element domethënës politik: pastori Williams kishte votuar tashmë për El-Sayed dhe e kishte mbështetur atë.
Ai shpjegoi se takimi me kandidatin republikan ishte një mundësi për të diskutuar problemet e komunitetit, jo një ndryshim i mbështetjes së tij politike.
Për Rogers, objektivi është të tregojë se mund të tërheqë edhe votues që tradicionalisht mbështesin demokratët. Për El-Sayed, sfida është të ruajë unitetin e koalicionit demokrat në një moment kur çdo votë mund të jetë vendimtare.
Trump shton presionin mbi republikanët në ditët e fundit
Presidenti Donald Trump po intensifikon përpjekjet për të mobilizuar bazën republikane, duke e vendosur fushatën e zgjedhjeve afatmesme në qendër të angazhimeve të tij politike.
Pas një muaji me aktivitete të shpeshta elektorale, Trump ka planifikuar gjashtë mitingje virtuale gjatë së shtunës. Ai pritet gjithashtu të zhvillojë aktivitete fizike në Iowa dhe Kansas të dielën.
Fillimisht, presidenti kishte anuluar dy aktivitetet në këto shtete, por më pas ato u rikthyen në axhendën e tij pas reagimeve ndaj vendimit për anulimin.
Gjatë mitingut në Daytona Beach, Florida, Trump tha se kishte menduar se ai do të ishte aktiviteti i tij i fundit fizik, por se telefonatat nga mbështetësit në Iowa dhe Kansas e kishin bindur të rikthehej në terren.
Presidenti ka përmendur gjithashtu lodhjen e zërit dhe ka shprehur pasiguri nëse aktivitetet fizike mund të bëjnë një ndryshim të madh në rezultatin përfundimtar.
Megjithatë, angazhimi i tij mbetet i rëndësishëm për republikanët. Trump vazhdon të ketë ndikim të madh mbi bazën elektorale të partisë dhe prania e tij mund të ndihmojë në rritjen e pjesëmarrjes së votuesve konservatorë.
Nga ana tjetër, zgjedhjet afatmesme shpesh shihen edhe si një referendum politik mbi presidentin në detyrë. Në këtë kuptim, rezultati do të tregojë jo vetëm fuqinë organizative të republikanëve, por edhe nivelin real të mbështetjes për administratën Trump.
Përplasja ligjore në Kaliforni: Administrata kërkon ndërhyrje për votat me postë
Një tjetër front i rëndësishëm i kësaj periudhe zgjedhore është përplasja mes administratës federale dhe autoriteteve zgjedhore në Kaliforni.
Zëvendësprokurori i përgjithshëm në detyrë, Trent McCotter, deklaroi se Departamenti i Drejtësisë ka shumë gjasa ta çojë në Gjykatën Supreme çështjen që lidhet me votat me postë në këtë shtet.
Administrata Trump ka kërkuar që deri në 20 mijë fletë votimi të veçohen për verifikimin e shtetësisë së personave që i kanë hedhur ato.
Një gjykatës federal e ka kundërshtuar këtë kërkesë, duke paralajmëruar se veçimi i fletëve të votimit mund të krijojë një efekt frikësues mbi votuesit dhe punonjësit zgjedhorë, si dhe të rrezikojë trajtimin e barabartë të votave të qytetarëve amerikanë.
McCotter tha se administrata po shqyrton mundësinë e një ankimi në Gjykatën Supreme përpara së martës. Ai argumentoi se çështja mbetet e rëndësishme edhe pas ditës së zgjedhjeve, pasi Kalifornia vazhdon të pranojë dhe të numërojë disa kategori votash me postë pas 3 nëntorit.
Kjo çështje ka rëndësi përtej kufijve të Kalifornisë, pasi prek debatin kombëtar mbi integritetin e zgjedhjeve, verifikimin e votuesve dhe mënyrën se si duhet të administrohen fletët e votimit.
Nga njëra anë, administrata federale argumenton se kontrollet janë të nevojshme për të garantuar ligjshmërinë e procesit. Nga ana tjetër, kundërshtarët e kërkesës paralajmërojnë se ndërhyrjet e tilla mund të cenojnë besimin publik dhe të krijojnë pengesa për votuesit që kanë të drejtë ligjore të marrin pjesë në zgjedhje.
Alaska: Përplasja për ruajtjen e fletëve të votimit
Një tjetër betejë ligjore po zhvillohet në Alaska, ku Departamenti i Drejtësisë ka kërkuar masa për ruajtjen e fletëve të votimit në garën për Senatin, ku senatori republikan Dan Sullivan përballet me kandidatin demokrat.
Departamenti i Drejtësisë ka paraqitur një kërkesë për masë të përshpejtuar gjyqësore, duke synuar të garantojë ruajtjen e fletëve të votimit dhe të parandalojë certifikimin e rezultatit në rast se Sullivan humbet garën.
Autoritetet zgjedhore të Alaskës, të cilat drejtohen nga republikanët, e kanë kundërshtuar këtë kërkesë. Sipas tyre, një ndërhyrje gjyqësore nuk është e nevojshme, pasi ligji parashikon që fletët federale të votimit të ruhen për 22 muaj pas zgjedhjeve.
Në përgjigjen e saj, shteti argumenton se nuk ka nevojë për një urdhër të veçantë gjykate për të garantuar ruajtjen e dokumentacionit zgjedhor.
Kjo përplasje është veçanërisht e ndjeshme, pasi ndërthur administrimin teknik të zgjedhjeve me mosmarrëveshjet politike rreth legjitimitetit dhe certifikimit të rezultateve.
Nebraska: Republikanët ruajnë avantazhin në garën për Senatin
Ndërsa demokratët shfaqin sinjale pozitive në disa prej shteteve konkurruese, Nebraska ofron një tablo më të favorshme për republikanët.
Një sondazh i New York Times dhe Siena College, i publikuar më 31 tetor, tregon se senatori republikan Pete Ricketts kryeson garën me 49 për qind të mbështetjes, kundrejt 43 për qind për kandidatin e pavarur Dan Osborn.
Rezultatet tregojnë gjithashtu se shumica e votuesve nuk e perceptojnë Osborn si një kandidat plotësisht të shkëputur nga partitë tradicionale. Rreth 55 për qind e të anketuarve mendojnë se ai është më i afërt me demokratët, ndërsa vetëm 4 për qind e lidhin atë më shumë me republikanët.
Rreth një e treta e votuesve e shohin si një kandidat të pavarur.
Sondazhi u realizua përmes intervistave telefonike me 809 votues të mundshëm, gjatë periudhës 23-29 tetor, dhe ka një marzh gabimi prej plus/minus 4 pikësh përqindjeje.
Një tjetër element që favorizon republikanët në Nebraska është perceptimi i votuesve për presidentin Trump. Sipas sondazhit, 47 për qind e miratojnë performancën e tij në detyrë, ndërsa 49 për qind e kundërshtojnë.
Kjo tregon një ndarje relativisht të barabartë të elektoratit dhe një mjedis politik më pak të pafavorshëm për republikanët sesa në disa shtete të tjera.
Moti i keq mund të ndikojë në pjesëmarrjen më 3 nëntor
Përveç faktorëve politikë, zgjedhjet mund të ndikohen edhe nga kushtet atmosferike.
Sipas parashikimeve meteorologjike të CNN, një stuhi e fuqishme pritet të përshkojë pjesën qendrore të Shteteve të Bashkuara në ditën e zgjedhjeve.
Sistemi atmosferik do të sjellë fillimisht reshje të dendura në Arizona, New Mexico, Utah dhe Colorado, duke krijuar rrezik për përmbytje të menjëhershme gjatë së dielës dhe së hënës.
Më pas, stuhia pritet të zhvendoset drejt rajoneve qendrore të vendit, duke sjellë reshje edhe të martën, pikërisht në ditën kur amerikanët do t’u drejtohen qendrave të votimit.
Në shtetet ku gara është e ngushtë, moti mund të ndikojë në pjesëmarrjen e votuesve, veçanërisht të atyre që kanë planifikuar të votojnë fizikisht ditën e zgjedhjeve.
Megjithatë, ndikimi real do të varet nga intensiteti i reshjeve, përhapja gjeografike e stuhisë dhe aftësia e autoriteteve për të garantuar funksionimin normal të qendrave të votimit.
Çfarë tregojnë këto zhvillime për kontrollin e Kongresit?
Zgjedhjet afatmesme të vitit 2026 përbëjnë një provë të rëndësishme për ekuilibrin politik në Uashington. Rezultati do të përcaktojë se cila parti do të ketë kontrollin e Kongresit dhe, rrjedhimisht, sa hapësirë politike do të ketë administrata Trump për të zbatuar programin e saj.
Nëse demokratët arrijnë të fitojnë vende të mjaftueshme, ata mund të fitojnë kontrollin e njërës ose të të dyja dhomave të Kongresit, duke rritur aftësinë e tyre për të penguar ose ndryshuar nismat legjislative të presidentit.
Një Kongres i kontrolluar nga demokratët do të nënkuptonte gjithashtu mbikëqyrje më të fortë parlamentare ndaj administratës, më shumë hetime dhe një përballje më të drejtpërdrejtë politike me Shtëpinë e Bardhë.
Në të kundërt, nëse republikanët ruajnë shumicën, Trump do të ketë më shumë mundësi për të avancuar axhendën e tij dhe për të kufizuar hapësirën e kundërshtimit parlamentar.
Megjithatë, të dhënat e votimit të hershëm nuk mjaftojnë për të përcaktuar se cili skenar do të realizohet. Diferenca prej afro 14 pikësh mes votuesve të regjistruar demokratë dhe republikanë është një tregues i rëndësishëm, por jo një parashikim i drejtpërdrejtë i rezultatit.
Sjellja e votuesve të pavarur, mobilizimi republikan në ditën e zgjedhjeve, rezultatet në shtetet konkurruese dhe zhvillimet e minutave të fundit do të jenë vendimtare.
Përfundim: Një garë e hapur deri në votën e fundit
Me më shumë se 50 milionë vota të hedhura paraprakisht, zgjedhjet afatmesme amerikane kanë hyrë në fazën përfundimtare me një avantazh fillestar për demokratët, por pa një fitues të qartë.
Demokratët shpresojnë që mobilizimi i lartë i elektoratit të tyre, mbështetja e votuesve të pavarur dhe pakënaqësia ndaj administratës Trump të përkthehen në fitore konkrete në shtetet kyçe.
Republikanët, nga ana tjetër, mbështeten te pjesëmarrja e lartë e bazës së tyre në ditën e zgjedhjeve, ndikimi politik i Trump dhe avantazhet që ruajnë në shtete si Nebraska.
Në sfond, përçarjet partiake, betejat gjyqësore mbi administrimin e votave dhe kushtet atmosferike shtojnë pasigurinë e një procesi që mund të përcaktojë drejtimin politik të Shteteve të Bashkuara për dy vitet e ardhshme.
Pyetja kryesore mbetet nëse demokratët do të arrijnë ta shndërrojnë avantazhin e votimit të hershëm në një fitore në Kongres, apo nëse republikanët do të përsërisin modelin e vitit 2022, kur mobilizimi në ditën e zgjedhjeve ndryshoi pritshmëritë dhe u dha atyre kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve.
Përgjigjja do të vijë më 3 nëntor, në një garë ku çdo votë dhe çdo shtet konkurrues mund të bëjnë diferencën.
