Administrata Trump ka vendosur masa të reja për të kufizuar aksesin e Kinës në çipat amerikanë të inteligjencës artificiale, në një kohë kur presidenti Donald Trump po përgatitet për takimin me homologun kinez, Xi Jinping. Vendimi vjen mes përplasjeve brenda administratës amerikane mbi politikën e eksporteve të teknologjisë strategjike.
Departamenti amerikan i Tregtisë njoftoi të hënën rregulla të reja për kontrollin e eksporteve të çipave të avancuar, të cilët përdoren për fuqizimin e sistemeve të inteligjencës artificiale. Masat synojnë të pengojnë që këto teknologji të përfundojnë në qendrat e të dhënave që ofrojnë kapacitete të konsiderueshme kompjuterike për kompani me seli në vende nën embargo amerikane, përfshirë Kinën, Iranin dhe Rusinë.
Vendimi shënon një ndryshim të rëndësishëm në politikën amerikane të eksporteve, pasi zëvendëson një rregullore të miratuar gjatë administratës së Joe Biden, të cilën qeveria Trump e la të skadonte vitin e kaluar, duke e konsideruar pengesë për bizneset amerikane.
Përplasje brenda administratës Trump
Miratimi i rregullave të reja vjen pas një periudhe mosmarrëveshjesh mes zyrtarëve të lartë amerikanë për mënyrën se si duhet të kontrollohet eksporti i teknologjisë së avancuar drejt Kinës.
Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, sekretari i Shtetit, Marco Rubio, dhe përfaqësuesi amerikan për Tregtinë, Jamieson Greer, kanë ushtruar presion për miratimin e masave më të forta, ndërsa Departamenti i Tregtisë, nën drejtimin e Howard Lutnick, ka treguar më shumë rezerva.
Presidenti Trump pranoi se Bessent dhe Lutnick kanë qëndrime të ndryshme për këtë çështje, duke theksuar se njëri kërkon marrëdhënie më miqësore me Pekinin, ndërsa tjetri mbështet një qasje më të ashpër.
Megjithatë, Trump mbrojti vendimin për të mos ndërmarrë më herët masa kundër kompanisë Megaspeed, një kompani me bazë në Singapor dhe një nga blerëset e rëndësishme të çipave Nvidia. Sipas presidentit, një veprim i parakohshëm mund të kishte shkaktuar përshkallëzim të tensioneve me Kinën.
Skandali Nvidia shton presionin për kontrolle më të forta
Çështja është vënë edhe më shumë në qendër të vëmendjes pas zhvillimeve që përfshijnë gjigantin amerikan të prodhimit të çipave, Nvidia, dhe ish-drejtuesin e saj, Jensen Huang.
Sipas raportimeve të CNN, autoritetet amerikane kishin nisur që në vitin 2024 hetime ndaj Megaspeed, në kuadër të një hetimi më të gjerë mbi dyshimet se një rrjet kompanish të huaja po ndihmonte në devijimin e çipave Nvidia drejt Kinës.
Ndërkohë, largimi i Huang nga drejtimi i kompanisë, pas zbulimeve për marrëdhënie jashtëmartesore, përfshirë një lidhje me një shtetase kineze që punonte në Megaspeed, ka shtuar vëmendjen publike mbi marrëdhëniet mes industrisë së teknologjisë dhe sigurisë kombëtare amerikane.
Presidenti Trump ka shprehur mbështetje për Huang, duke deklaruar se nuk do të kishte kundërshtim nëse ai do të rikthehej në krye të Nvidia. Megjithatë, sipas një burimi të njohur me çështjen, bordi i kompanisë nuk po shqyrton aktualisht një rikthim të tij.
Kina mund të reagojë pas takimit Trump–Xi
Rregullat e reja hyjnë në fuqi në një moment delikat diplomatik, vetëm pak ditë përpara takimit të planifikuar mes Donald Trump dhe Xi Jinping në Kinë.
Sipas një zyrtari të lartë amerikan, administrata po përgatitet për mundësinë e një reagimi nga Pekini. Megjithatë, disa zyrtarë presin që Kina të shmangë masa të menjëhershme kundër SHBA-së, për të mos krijuar tensione shtesë përpara takimit mes dy liderëve.
Departamenti i Tregtisë bëri të ditur se rregullorja e re është hartuar nën drejtimin e Departamentit të Thesarit dhe Këshillit të Sigurisë Kombëtare.
Ekspertët vlerësojnë se masa përfaqëson një përpjekje serioze për të mbyllur boshllëqet në sistemin amerikan të kontrollit të eksporteve. Megjithatë, efektiviteti i saj do të varet nga mënyra se si autoritetet do ta zbatojnë në praktikë.
Sipas Chris McGuire, studiues i lartë në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë, kjo është përpjekja e parë serioze për të mbyllur boshllëqet në kontrollet e eksporteve gjatë 18 muajve të fundit.
Në thelb, vendimi i Uashingtonit tregon se gara për dominimin e teknologjisë së inteligjencës artificiale po bëhet gjithnjë e më shumë pjesë e strategjisë së sigurisë kombëtare dhe marrëdhënieve diplomatike mes dy fuqive më të mëdha ekonomike në botë.