Senatori brazilian dhe kandidati presidencial i së djathtës, Flávio Bolsonaro, mban në duar një fotografi të babait të tij, ish-presidentit të dënuar Jair Bolsonaro, gjatë një kortezhi me mbështetës në Goiânia, Brazil, më 27 shtator 2026.
I ngritur mbi një kamion të pajisur me altoparlantë në plazhin Copacabana të Rio de Zhaneiros, Flávio Bolsonaro hapi zyrtarisht fushatën e tij presidenciale, duke iu drejtuar drejtpërdrejt krahasimit të pashmangshëm me njeriun, gjurmët e të cilit po përpiqet të ndjekë.
“E di se po më shikoni tani dhe po mendoni për dikë”, u tha ai mijëra mbështetësve të mbledhur më 16 gusht në qytetin ku nisi karrierën e tij politike. “E di që i ngjaj atij, por është e vështirë të krahasosh djalin e Pelés me vetë Pelén.”
Referenca ndaj futbollistit më të famshëm të Brazilit shkaktoi të qeshura, por njëkohësisht përmblodhi sfidën kryesore të kandidaturës së tij presidenciale: si të përfitojë nga ngjashmëritë me të atin, pa u përpjekur të bindë votuesit se mund të jetë pasardhësi i denjë i një figure që e transformoi të djathtën braziliane.
Ngjashmëria fizike është e dukshme. Flávio ka sytë e çelët, flokët e errët, tiparet e theksuara të fytyrës dhe disa prej gjesteve të të atit gjatë të folurit. Megjithatë, ndërsa bën fushatë për të pasuar njeriun që e shndërroi familjen Bolsonaro në një nga emrat më të fuqishëm të politikës braziliane, ai ka hasur vështirësi për të krijuar të njëjtën lidhje me votuesit që kishte babai i tij.
Për këtë arsye, gjatë pjesës më të madhe të tubimit, dukej sikur shmangia e hijes së Jair Bolsonaro-s nuk ishte aspak qëllimi i tij.
Flávio transmetoi regjistrime audio të ish-presidentit, premtoi të vazhdonte trashëgiminë e tij politike dhe deklaroi se e kishte pranuar “me përulësi” misionin që i kishte besuar i ati.
Jair Bolsonaro, i dënuar me më shumë se 27 vjet burg për komplotimin e një grushti shteti pas humbjes së zgjedhjeve të vitit 2022, i ka besuar të birit vazhdimin e projektit të tij politik. Ndërkohë, ai vazhdon të pretendojë pafajësinë dhe të shpresojë se rruga e të birit drejt pallatit presidencial mund të hapë edhe mundësinë e lirimit të tij.
Në moshën 45-vjeçare, Flávio përballet me një detyrë që as babai i tij nuk arriti ta përmbushte: mposhtjen e presidentit të majtë të Brazilit, Luiz Inácio Lula da Silva, i cili, në moshën gati 81-vjeçare, po synon një mandat të katërt dhe ndoshta të fundit.
Bolsonaro siguroi një epërsi të papritur ndaj Lula-s në raundin e parë të zgjedhjeve, të zhvilluar në fillim të tetorit. Megjithatë, asnjëri nuk arriti të marrë 50% të votave, të nevojshme për të shmangur balotazhin, i cili është caktuar për këtë të diel.
Vetëm pak ditë përpara votimit, të dy kandidatët po përballen me polemika: akuza për korrupsion, konflikte familjare dhe një krizë institucionale në rritje që përfshin Gjykatën Supreme Federale dhe figura të ndryshme të establishmentit politik. Ndërkohë, sondazhet tregojnë një garë të ngushtë, me Bolsonaro-n në avantazh.
Një Bolsonaro më i moderuar?
Flávio Nantes Bolsonaro lindi në vitin 1981 dhe është më i madhi nga pesë fëmijët e Jair Bolsonaro-s. Me profesion jurist, ai u zgjodh në legjislaturën e shtetit të Rio de Zhaneiros kur ishte vetëm 21 vjeç, shumë përpara se ngritja politike e të atit ta kthente mbiemrin e familjes në një markë të fuqishme politike në Brazil.
Flávio shërbeu për katër mandate në legjislaturën shtetërore, përpara se të zgjidhej senator në vitin 2018, në të njëjtat zgjedhje në të cilat babai i tij fitoi presidencën.
Ai e ndërtoi karrierën politike në Rio de Zhaneiro, një shtet me histori të gjatë të kriminalitetit të organizuar dhe dhunës. Veprimtaria e tij u përqendrua kryesisht te politikat e ashpra të sigurisë publike dhe mbrojtja e punonjësve të policisë dhe forcave të tjera të sigurisë.
Megjithatë, Flávio perceptohet si një figurë më e moderuar dhe më e prirur për kompromis sesa i ati.
“Gjatë krizave të ndryshme të qeverisjes së Jair Bolsonaro-s, Flávio u shfaq si pjesëtari i familjes që tregonte njëfarë gatishmërie për dialog”, tha Octávio Amorim Neto, politolog dhe profesor në Fondacionin Getulio Vargas.
Ndërsa babai i tij hynte vazhdimisht në përplasje me Kongresin dhe Gjykatën Supreme Federale, Flávio kultivonte marrëdhënie me ligjvënësit dhe vepronte si një urë jozyrtare komunikimi mes të atit dhe Senatit.
“Flávio ka më shumë takt se babai i tij”, tha Gilson Machado, ish-ministër i Turizmit në qeverinë e Jair Bolsonaro-s, i cili e njeh ish-presidentin që prej viteve 1990 dhe Flávio-n prej më shumë se një dekade. “Ai dëgjon më shumë.”
Machado, një aleat i hershëm i familjes Bolsonaro, u arrestua më 13 qershor 2025, si pjesë e një hetimi mbi dyshimet se kishte tentuar të ndihmonte ish-shefin e kabinetit të Bolsonaro-s dhe një dëshmitar kyç në çështjen e komplotit për grusht shteti të siguronin një pasaportë portugeze dhe të largoheshin nga Brazili. Machado i mohoi akuzat dhe paraburgimi i tij u revokua po atë ditë, megjithëse ndaj tij mbetën në fuqi disa kufizime, përfshirë mbajtjen e pasaportës.
Machado thotë se i kalon shpesh pushimet me Flávio-n në verilindje të Brazilit dhe se senatori e ka pasion peshkimin dhe zhytjen. “Ai është një zhytës i patrembur. Zhytet deri në 30 metra. Nuk kisha parë kurrë diçka të tillë”, tha ai.
Machado përshkroi gjithashtu një prej dallimeve kryesore mes babait dhe të birit: natyrën më të përmbajtur të Jair Bolsonaro-s, në krahasim me mënyrën më të hapur dhe të dashur të Flávio-s.
“Bolsonaro nuk i ka puthur kurrë fëmijët e tij”, tha ai. “Flávio, përkundrazi, e puth djalin e tij dhe ka puthur edhe të atin. Është një stil tjetër.”
Megjithatë, një mënyrë më e moderuar e të sjellurit nuk nënkupton domosdoshmërisht një projekt politik më të moderuar.
Në një fjalim të vitit 2007, Flávio mbrojti milicitë që po zgjeronin kontrollin mbi disa zona të Rio de Zhaneiros. Ai i përshkroi ato si “një mënyrë të re të ushtrimit të policimit”, e cila, sipas tij, mund të siguronte rend dhe siguri aty ku shteti kishte dështuar. Ky episod konsiderohet gjerësisht si një nga momentet më të diskutueshme të karrierës së tij.
“Si deputet i shtetit, ai u dha medalje pjesëtarëve të milicive”, tha Amorim Neto. “Kjo është një prej njollave më të mëdha në karrierën e tij, madje edhe në sytë e së djathtës.”
Qasja e ashpër ndaj kriminalitetit është gjithashtu një element qendror i lëvizjes së babait të tij, dhe Flávio e ka çuar këtë qëndrim në skenën kombëtare.
Fushata e tij e vendos sigurinë në krye të prioriteteve, duke premtuar uljen e moshës së përgjegjësisë penale dhe ashpërsimin e masave ndaj krimeve të dhunshme. Në mars, ai kërkoi që dy grupet më të mëdha kriminale të Brazilit të shpalleshin organizata terroriste. Në maj, udhëtoi drejt Shteteve të Bashkuara për t’ia paraqitur drejtpërdrejt këtë kërkesë presidentit Donald Trump.
Lula dhe e majta e kundërshtuan këtë propozim, duke e konsideruar një kërcënim ndaj sovranitetit të Brazilit.
Kur Shtetet e Bashkuara njoftuan se grupet do të klasifikoheshin si organizata terroriste, Bolsonaro falënderoi Trump-in dhe sekretarin e Shtetit, Marco Rubio, për atë që e përshkroi si përgjigje ndaj kërkesës së tij.
Mesazhi i tij përputhet me shqetësimin kryesor të shumë votuesve brazilianë. Një sondazh i institutit Quaest, i publikuar në gusht, tregoi se 33% e brazilianëve e konsideronin dhunën problemin kryesor të vendit, më shumë se dyfishi i përqindjes që përmendte ekonominë.
Një çështje familjare
Pasi dënimi i Jair Bolsonaro-s e përjashtoi atë nga gara presidenciale, disa figura të njohura të së djathtës u shfaqën si kandidate të mundshme për të marrë drejtimin e lëvizjes. Megjithatë, ish-presidenti këmbënguli që trashëgimia e tij politike të mbetej brenda familjes.
“Politika është biznesi familjar i Bolsonaro-ve”, tha Amorim Neto, duke shpjeguar se si dy nga djemtë me karrierat më të gjata politike u shndërruan në kandidatët kryesorë për të pasuar të atin.
Eduardo Bolsonaro kishte krijuar profilin më të fortë ndërkombëtar mes vëllezërve, duke ndërtuar lidhje me lëvizjen MAGA në Shtetet e Bashkuara dhe duke lobuar pranë administratës Trump për të ushtruar presion ndaj Gjykatës Supreme Federale të Brazilit lidhur me çështjen e të atit.
Në korrik 2025, Trump e quajti çështjen kundër Jair Bolsonaro-s një “gjueti shtrigash” dhe njoftoi tarifa prej 50% për importet braziliane. Pothuajse një vit më vonë, gjykatat braziliane dënuan Eduardo Bolsonaro-n për detyrim dhe presion të paligjshëm, duke i dhënë një dënim prej katër vjetësh e dy muajsh burg. Ai vazhdon të qëndrojë në Shtetet e Bashkuara dhe rrezikon të arrestohet nëse kthehet në Brazil.
Kjo situatë i la Flávio-n dhe njerkën e tij, ish-zonjën e parë Michelle Bolsonaro, si dy kandidaturat kryesore për të trashëguar udhëheqjen politike të familjes, sipas Amorim Neto-s.
Për politologun, vendimi përfundimtar i Jair Bolsonaro-s ishte të favorizonte gjakun e tij. “Në fund, ai zgjodhi djalin e madh”, tha ai.
Por kalimi i stafetës nuk ishte i lehtë.
Flávio u përfshi publikisht në një konflikt me njerkën e tij, ish-zonjën e parë, e cila gëzon ndikim të konsiderueshëm në të djathtën braziliane.
Një mosmarrëveshje mbi aleancat politike shpërtheu publikisht në qershor, kur Michelle publikoi video ku e akuzonte njerkun e saj se e kishte poshtëruar politikisht gjatë një bisede telefonike. Përplasja ishte veçanërisht delikate, pasi Michelle kishte krijuar një rrjet të fuqishëm mes grave konservatore dhe të krishterëve ungjillorë, dy grupe të rëndësishme për mbështetjen e Flávio-s.
Flávio kërkoi falje dhe të dy u pajtuan publikisht në korrik, pas disa javësh përpjekjesh nga drejtuesit e partisë për të zbutur konfliktin. Në shtator, Michelle ishte rikthyer në fushatë në mbështetje të njerkut të saj, duke u bërë thirrje grave që përbënin rrjetin e saj politik të ndihmonin në zgjedhjen e tij.
Machado i tha CNN-it se marrëdhënia e tyre tashmë është “aq e mirë sa mund të jetë”.
Megjithatë, episodi nxori në pah përçarjet brenda së djathtës dhe ndasitë në Partinë Liberale, bazën politike të Bolsonaro-ve.
Një skandal që përfshin të gjithë
Fushata po përballet edhe me probleme të tjera. Një hetim i gjerë për korrupsionin që lidhet me falimentimin e bankës private braziliane Banco Master është bërë pjesë e sfondit të zgjedhjeve, duke përfshirë politikanë nga e gjithë struktura e pushtetit në Brazil, mes tyre figura të Gjykatës Supreme Federale, Lula-n dhe vetë Flávio-n.
Fillimisht, për Flávio-n, skandali përbënte një mundësi për të ringjallur një prej betejave më të njohura të lëvizjes Bolsonaro: përplasjen me Gjykatën Supreme Federale dhe veçanërisht me gjyqtarin Alexandre de Moraes, i cili mbikëqyri hetime kyçe që përfunduan me dënimin e Jair Bolsonaro-s.
Që atëherë, mbështetësit e Bolsonaro-s e kanë paraqitur Moraes-in si aleat të Lula-s, megjithëse ai nuk është emëruar nga Lula dhe nuk i përket partisë së tij.
Hetuesit zbuluan një kontratë me vlerë miliona dollarë mes Banco Master dhe një firme ligjore në pronësi të bashkëshortes së Moraes-it. Po ashtu, u zbuluan mesazhe komprometuese që presidenti i bankës i kishte dërguar një kontakti të regjistruar në telefonin e tij me emrin e Moraes-it, sipas CNN Brasil.
Megjithatë, nuk është vërtetuar se Moraes i ka marrë ose u është përgjigjur këtyre mesazheve. Pavarësisht kësaj, zbulimet i dhanë fushatës së Bolsonaro-s material për të rikthyer një prej argumenteve të saj më të zakonshme: pretendimin se e majta dhe kushdo që lidhet me të janë të korruptuar.
“Sot e kemi numrin 10 të ekipit tonë në fushatë”, i tha Machado CNN-it. “Ai është Alexandre de Moraes.”
CNN ka kërkuar një koment nga Moraes. Në të kaluarën, ai ka mohuar se ka marrë mesazhet që i atribuohen dhe e ka cilësuar lidhjen e emrit të tij me to si një “përfundim të rremë”, që synon të sulmojë Gjykatën Supreme.
Luciano Da Ros, politolog i specializuar në korrupsionin dhe sistemin gjyqësor të Brazilit, tha se për bazën e Bolsonaro-s, interesi për përfshirjen e mundshme të Moraes-it shkon përtej zgjedhjeve.
“Ata shpresojnë se kjo, në fund, mund të krijojë mundësinë për të përmbysur dënimin ose për të zhvlerësuar veprimet e tij në këtë çështje, për arsye procedurale”, tha ai.
Por ditët e fundit, skandali ka përfshirë edhe Flávio-n.
Në korrik, Gjykata Supreme Federale hapi një hetim ndaj senatorit për dyshime mbi korrupsionin dhe pastrimin e parave, të lidhura me financimin nga Banco Master të filmit Dark Horse, i cili trajton jetën e Jair Bolsonaro-s.
Flávio i ka mohuar akuzat dhe ka deklaruar se lidhjet e tij me Daniel Vorcaro-n, ish-pronarin e Banco Master, kishin të bënin me filmin.
Bolsonaro përtej Jair-it
Nëse zgjidhet president, përplasjet me gjyqësorin ka gjasa të vazhdojnë. Flávio ka premtuar të kërkojë një amnisti të gjerë për të atin dhe personat e tjerë të dënuar në lidhje me përpjekjen për grusht shteti. Ai ka deklaruar gjithashtu se mund të përdorë kompetencën presidenciale për faljen e dënimeve, nëse Kongresi nuk ndërmerr hapa në këtë drejtim.
“Kjo do të shkaktonte një tjetër krizë të jashtëzakonshme me Gjykatën Supreme Federale”, tha Amorim Neto.
Një qeveri e drejtuar nga Flávio pritet të ruajë pjesën më të madhe të orientimit ndërkombëtar të të atit, veçanërisht afërsinë me Shtetet e Bashkuara.
“Bolsonarizmi është i lidhur ngushtë me MAGA-n dhe trumpizmin”, tha Amorim Neto, duke argumentuar se familja Bolsonaro e ka pozicionuar veten si pjesë të lëvizjes politike të Trump-it.
Megjithatë, kjo afërsi me presidentin amerikan ka nxjerrë në pah një kundërthënie në mesazhin nacionalist të Bolsonaro-ve.
“Nëse je nacionalist ose patriot, para së gjithash duhet të vendosësh interesin kombëtar mbi gjithçka tjetër, jo t’i nënshtrohesh udhëheqësit të superfuqisë botërore”, tha Amorim Neto. “Votuesit brazilianë e shohin këtë, e kuptojnë dhe shumica e tyre janë kundër, edhe pse një pjesë e mbështetësve të Bolsonaro-s përkrahin disa nga veprimet e Trump-it.”
Kjo kundërthënie është shfaqur në disa raste: në tarifat e vendosura nga Trump për produktet braziliane për shkak të procedurave gjyqësore ndaj Jair Bolsonaro-s, për të cilat kishte lobuar Eduardo Bolsonaro; në kërkesën e Flávio-s që SHBA-ja t’i shpallte grupet më të mëdha kriminale të Brazilit organizata terroriste; si dhe në debatet mbi interesin amerikan për burimet e mineraleve kritike të vendit.
Kjo përbën një dallim të qartë mes Bolsonaro-s dhe Lula-s. Ndërsa Flávio është rreshtuar përkrah Trump-it dhe një rrjeti në zgjerim të udhëheqësve konservatorë në Amerikën Latine, Lula ka theksuar sovranitetin dhe interesat e Brazilit, duke thelluar njëkohësisht marrëdhëniet me Kinën.
Vënia në provë e fuqisë së trashëgimisë politike
Pavarësisht këtyre kundërthënieve, Flávio ka arritur të konsolidojë pjesën më të madhe të elektoratit besnik që mbështeste të atin.
Brazili mbetet thellësisht i polarizuar dhe ndarja politike ka ndryshuar pak që nga viti 2022. Flávio merr një pjesë të madhe të mbështetjes nga të krishterët ungjillorë dhe votuesit me të ardhura më të larta, ndërsa Lula gëzon mbështetje më të fortë mes brazilianëve me të ardhura më të ulëta dhe katolikëve.
Në një sondazh të Datafolha-s, të publikuar në shtator, Flávio kryesonte ndaj Lula-s me pothuajse dyfishin e mbështetjes mes votuesve ungjillorë. Ndërkohë, Lula ruante epërsinë mes katolikëve, me 43% kundrejt 32% për Bolsonaro-n.
Theksi i Flávio-s te lufta kundër kriminalitetit, axhenda kundër së majtës dhe përplasjet me Gjykatën Supreme Federale dhe establishmentin politik të Brazilit i drejtohen drejtpërdrejt atyre çështjeve që kanë mobilizuar prej vitesh bazën e mbështetësve të Bolsonaro-s.
Sipas një sondazhi të institutit Quaest, të publikuar në shtator, pothuajse të gjithë votuesit që identifikohen si mbështetës të Bolsonaro-s tashmë mbështesin Flávio-n. Kjo sugjeron se identiteti politik i lëvizjes është transferuar te djali, edhe pa themeluesin e saj në fletën e votimit.
Kjo mbështetje e trashëguar e ka ndihmuar ta shndërrojë një kandidaturë që fillimisht pati vështirësi për të dalë nga hija e babait dhe për të kapërcyer një fushatë të trazuar, në një garë presidenciale jashtëzakonisht konkurruese me Lula-n.
Në tubimin e tij të parë elektoral në Copacabana, Flávio premtoi të vazhdonte trashëgiminë e të atit.
Dhe, edhe pse mund të mos jetë një kopje e saktë e Jair Bolsonaro-s, kjo mund të mjaftojë për ta fituar presidencën e Brazilit në këto zgjedhje të tetorit.
